Mentor zijn én een mentor hebben

Veel mensen denken bij leiderschap aan een functietitel of een plek in het organogram. Maar een groot deel van het echte begeleiden gebeurt informeel: een collega die je even meeneemt, een ervaren iemand die je een vraag stelt waar je daarna dagen op kauwt, een gesprek bij de koffie dat je net even verder helpt. Dat is mentorschap. En het bijzondere is: het werkt twee kanten op. Je kunt mentor zíjn én tegelijk iemand hebben die jou begeleidt.

Wat je geeft als mentor

Als je iemand begeleidt, deel je niet alleen kennis. Je deelt ook hoe je naar dingen kijkt, hoe je twijfelt, hoe je keuzes maakt. Voor de ander is dat vaak waardevoller dan een kant-en-klaar antwoord.

Wat opvalt bij mensen die graag begeleiden:

• Ze stellen meer vragen dan ze antwoorden geven.
• Ze laten ruimte voor de eigen route van de ander, ook als die afwijkt van hun eigen pad.
• Ze vinden voldoening in de groei van iemand anders, niet in gelijk krijgen.

Begeleiden vraagt ook iets van jou. Je moet kunnen loslaten, je eigen aannames kunnen parkeren en geduld hebben met een tempo dat niet het jouwe is. Voor de een gaat dat vanzelf, de ander merkt dat het schuurt. Allebei zegt het iets over hoe jij in informeel leiderschap staat.

Wat je ontvangt als je begeleid wordt

De andere kant is net zo interessant. Iemand hebben die met je meedenkt, betekent dat je je vragen hardop mag stellen zonder dat je meteen een oplossing hoeft te hebben. Je krijgt een spiegel: iemand die ziet wat jij over het hoofd ziet, die jouw verhaal teruggeeft in andere woorden.

Begeleiding ontvangen vraagt om een open houding. Kun je een vraag verdragen die je ongemakkelijk maakt? Kun je iets aannemen zonder je meteen te verdedigen? Dat is niet altijd makkelijk, zeker als je gewend bent het zelf uit te zoeken. Maar juist daar zit vaak de winst: in het moment dat je toelaat dat iemand anders meekijkt.

De twee rollen versterken elkaar

Het mooie is dat de ene rol je beter maakt in de andere. Als je zelf weleens begeleiding hebt gekregen, weet je hoe het voelt om de ruimte te krijgen om hardop te denken. Dat neem je mee als je later zelf iemand begeleidt.

En andersom: door anderen te begeleiden, leer je je eigen denkpatronen beter kennen. Je hoort jezelf dingen zeggen die je nooit eerder zo hebt verwoord. Begeleiden is, zo bekeken, ook een vorm van naar jezelf luisteren.

Dat betekent niet dat je in beide rollen even comfortabel bent. Misschien geef je makkelijk en ontvang je moeilijk, of juist andersom. Daar is niets mis mee — het is gewoon nuttig om te weten waar jouw natuurlijke neiging ligt.

Hoe geef jij begeleiding vorm?

Een gesprek waarin je iemand begeleidt, valt of staat met hoe je terugkoppelt. Hoe breng je iets ter sprake dat de ander misschien niet wil horen? Hoe houd je het zowel eerlijk als opbouwend? Dat is een vaardigheid op zich, en het zegt veel over je stijl van informeel leiderschap.

Wil je hier zelf eens bij stilstaan, dan kun je verkennen hoe jij van nature in de mentorrol staat met de test Mentorschap. En omdat goed begeleiden zo nauw samenhangt met de manier waarop je dingen teruggeeft, geeft de test Feedback geven je inzicht in hoe jouw terugkoppeling overkomt. Geen oordeel, geen score over goed of fout — gewoon een helderder beeld van hoe jij begeleidt en begeleid wordt.